Autor: Mariusz
Kontakt: e-mail: allegro@horbit.pl

Jeśli znają Państwo jakieś ciekawe
grodziska lub interesujące miejsca
mają pytania lub uwagi
proszę o kontakt.
Kategorie: Wszystkie | Grodzisko
RSS
sobota, 28 września 2013

Najbliższa miejscowość: Edeleny - Borsodi
Woj. Komitat Borsod-Abaúj-Zemplén
Powiat: Edeleny
Jak dotrzeć: Jadąc drogą nr 27 od południa wjeżdżamy do miejscowości Edeleny. Skręcając w lewo za kościołem docieramy do wysokiego wzgórza na którym znajduje się grodzisko.
Atrakcyjność grodziska: 5
Stan grodziska: Grodzisko w Edeleny położne jest na wysokim kilkunastometrowym wzgórzu, na skraju miejscowości. Wzgórze zostało wyraźnie przeprofilowane. Grodzisko otacza wał kilkumetrowej wysokości (patrząc od strony majdanu). Grodzisko ma kształt elipsy o rozmiarach 200m x 100 m i prawdopodobnie było dwuczłonowe. Doskonale zachowana jest droga wjazdowa na grodzisko. Przy grodzisku przepływa rzeka Bodva a wokół wzgórza rozpościerają się podmokłe łąki. Na terenie grodziska zachowały fundamenty kościoła. Majdan grodziska porasta niewysoka, dobrze przystrzyżona trawa, zbocza grodziska są bardzo strome i 'zachaszczone'. Grodzisko jest bardzo dobrze zachowane - prawdopodobnie jedno z najlepiech zachowanych na Węgrzech.
Badania archeologiczne: Grodzisko było wielokrotnie badane. Grodzisko swoim początkiem sięga X wieku i jego historia związana jest z pierwszymi władcami Węgier -dynastią Arpadów.

Opis: Planując rodzinne wakacje na Węgrzech, nie mogłem zapomnieć o swoim hobby. Na początku miałem spore trudności ze znalezienie informacji na temat węgierskich grodzisk. Niewątpliwie zadziałała bariera językowa - eger-szeger;-). Nic tu nie jest podobne do znanych mi języków (aż tak dużo ich nie ma :-) ), więc miałem banalny problem - jakie słowo w języku  węgierskim oznacza grodzisko. Google Translator zawiódł tutaj na całej linii ! Wszystkie słówka, które podpowiada w praktyce się nie sprawdzają tzn nie prowadzą do stron gdzie faktycznie opisywane są grodziska.  Wreszcie po dość długich poszukiwaniach trafiłem - grodzisku=földvár. I nagle okazało się, że istnieje kilka stron dość dobrze opisujących tutejsze grodziska. Szybko okazało się, że w okolicy Egeru będę miał okazję zobaczyć kilka takich obiektów. Ze względu na brak czasu (jak zawsze ;-) udało mi się zobaczyć tylko dwa - Edeleny-Borsodi i Felsotarkany. Za to ilośc poszła w jakość tzn są to bardzo ciekawe, dobrze zachowane i duże założenia.

Wjeżdzając do miejscowości Edeleny od południowej strony po lewej stronie mijamy Kościół i  zaraz za nim skręcamy w lewo, po przejechaniu 200 metrów widzimy wzgórze grodziska. Niestety jest to chyba najgorsze miejsce żeby wejść na grodzisko. Wzgórze ma w tym miejscu około 15 metrów, jest bardzo strome i zarośnięte. W końcu docieram na koronę wałów, trochę poparzony pokrzywami i pokłuty.  Z wałów ogarniam całą okolicę i już wiem że wybrałem najgroszą drogę :-).

Widok na grodzisko Borsodi  z niezawodnego Google Mapsa - widać że grodzisko prawdopodobnie było dwuczłonowe.Jeśli się dobrze przyjrzeć widać nawet fundamety kościoła.

 

Zaraz za kościołem prowadzi droga łagodnie wspinająca się na grodzisko. Droga wydaję być pierwotną drogą wjazdową do Borsodi. Z wałów grodziska rozpościera się przyjemny widok na okolicę. Wzgórze góruje nad pobliską okolicą - pomokłe łąki i rzeka Bodva. Widać, że miejsce ma spory potencjał obronny. Majdan grodziska jest  bardzo łądnie utrzymany, trawa skoszona - dzieciaki mogą się wybiegać. Klimatyczne miejsce, będące chyba częsty celem spacerów mieszkańców Edeleny. Na majdanie znajdują się kamienne fundamenty średniowiecznego kościoła. Na wale zbudowano trochę, nieudolną konstrukcję która ma przypominać drewnianą wieżę/bramę - nawet fajnie wygląda na tle zachodzącego słońca. 

 Powyżej strome wzgórze  grodziska

Widok na grodzisko zrobione z okolicznych łąk.

 Krótkie spojrzenie na wał groddziska, po prawej stronie majda a w oddali kościółek w Edeleny.

Widoki na duży majdan grodziska, a na dole syn na fundamentach wczesnogotyckiego kościoła.

 

 Autor bloga, w tle wał i dzwonnica/wieżyczka.

 

Z tego co zdążyłem zorientować się 'wertując' węgierski internet to jedno z najlepiej zachowanych grodzisk na Węgrzech. Niestety nie udało mi się zwiedzić najbardziej znanego 
Węgierskiego grodziska Szabolcsi, ściśle związanego historią rodu Arpadów, którzy przybyli tutaj z południowego wschodu (wraz ze swoim ludem) w IX wieku i postrzegani są jako założyciele państwa Węgierskiego. Znalazlem na internecie streszczenie pracy naukowej związanej z grodziskami Europy Srodkowej gdzie grodzisko Borsodi przytaczane na tle innych grodzisk. Streszczenie można przeczytać pod linkiem http://mediewalia.pl/archeologia/grody-europy-centralnej-a-polska/.

 

 

Tagi: Węgry
20:26, kajakowiec , Grodzisko
Link Dodaj komentarz »
niedziela, 01 września 2013

Nazwa/Najbliższa miejscowość: Węgry
Woj. Pomorskie
Powiat: Sztum
Jak dotrzeć: Jadąc z Malborka do Sztumu, w miejscowości Gościszewo kierujemy się w prawo do miejscowości Węgry ( zgodnie z drogowskazem). Ja zatrzymałem samochod jakieś 200 metrów przed wioską, przy tablicy informującej o rezerwacie 'Parów Węgry'. Stąd można pieszo przemierzyć wąwozu. Grodzisko znajduje się po prawej stronie, przy samym końcu wąwozu. My z synem skorzystaliśmy z opcji rower i dostaliśmy się na miejsce grodziska klucząc polnymi drogami, kierując się w kierunku pobliskiego Nogatu. Grodzisko zostało oznaczone na niemieckich sztabówkach jako Schloss Berg
Atrakcyjność grodziska: 3
Stan grodziska: Grodzisko jest bardzo słabo zachowane. Założenie obronne zajmuje obszar prostokątu 100 na 70 metrów. Grodzisko położone jest przy skarpie stromo opadającej w stronę rzeki Nogat. Nienaturalnie wyglądający pagórek stanowi fragment potężnych wałów jakie niegdyś otaczały grodzisko. Wały miały wysokość 18 metrów ! Niewysoki wał zachował się również w bezpośredniej bliskości wąwozu Węgry
Badania archeologiczne: Grodzisko było wielokrotnie badane przez archeologów w latach 1962-1967, 1984-1985 i 1991-1992. Początek funkcjonowania grodziska został określony na początek XI wieku. Grodzisko związane jest z kulturą słowiańską. 

Opis: Temat grodziska w Węgrach przewijał się w moich planach już od dłuższczego czasu. Ciekawiło mnie przede wszystkim położenie tego miejsca oraz to co z niego zostało. Nie ukrywam, spodziewałem się że to duże założenie obronne będzie lepiej zachowane. Niestety czas nie oszczędził nawet 18 metrowych wałów i teraz zachowane są jedynie we fragmencie, które stanowi nienaturalnie wyglądajce wzgórze.Wycieczkę zaczynamy od miejsca, gdzie znajduje się tablica informująca o rezerwacie 'Parów węgry'. To głęboki ciągnący się kilka kilometrów wąwóz porośnięty starym dębowym lasem. Idąc tym wąwozem przy samym końcu wąwozu można dojść do grodziska. My jednak wybieramy rower i ruszamy przez wioskę, następnie jedziemy rowerami polną drogą, równolegle do wąwozu (do wybrania właściwej drogi bardzo przydatna będzie nawigacja nawigacja GPS). Po przejechaniu około 1,5-2 km trafiamy na teren grodziska. Muszę się przyznać, że przed wycieczką nie przygotowałem się 
należycie i trochę mnie zaskoczyło to co z synem zobaczyliśmy. Spodziewałem się że znajdziemy wały, tymczasem zobaczyliśmy podłużny, nienaturalnie wyglądający pagórek. Na jego szczycie nie znaleźliśmy jednak wałów. Pagórek leży na lekko pofałdowanej łące z dwóch stron otoczynych wąwozami ( jednym z nich jest parów Węgry), a z trzeciej strony mamy skarpę stromo opadającą do Nogatu. Jak widać nasi słowiańscy przodekowie doskonale wybrali miejsce na gród. Przy wąwozie Węgry znalazliśmy niezbyt wysoki wał, prawdopodobnie też pzostostałość po grodzie. To co zobaczyłem nie dało mi jasnego przekonania jak wyglądało całe założenie. Dopiero po powrocie sprawdziłem dokładnie posiadane publikacje i okazało się, że to podłóżne wzgórze to tak naprawdę zachowany 
fragment ogromnego wału. Ja na początku interpretowałem to wzgórze jako nieduże grodzisko. Pierwotnie wał miał kształt półkola chroniący grodzisko od zachodu i od południa.

Wzgórze na zdjeciu oraz ciągnące się od niego wybrzuszenie to ślad po wale grodziska.

Widok na splantowaną koronę wału

 

Wzgórze 'zamkowe' jest całkiem strome

 

Cienką czerwoną linią zaznaczyłem przebieg wału, ta zalesiona kępa  to jedyne miejsce gdzie zachowal się fragment wału

Do naszych czasów zachował się właśnie zachodni fragment wału. Po uważnej analizie map satelitarnych w Google Maps można zauważyć ślad po tym wale. Szkoda,że  przetrwał do naszych czasów tylko w tak szczątkowej formie -'przemija bowiem postać tego świata'. Nawet ten fragment pokazuje jak potężne wały posiadało to grodzisko.  Wynikało to zapewne z tego, że grodzisko położone było na pograniczu, narażone na częste ataki plemion pruskich. Prawdopodobnie gród w Węgrach pełnił ważna rolę w systemie obronnym państwa pierwszych Piastów. Muszę  tu wspomnieć również o pięknym położeniem tego grodziska - głębokie wąwozy porośniete starym lasem (przypominające pierwotne lasy) i wysoka skarpa rzeki Nogat, czyni to miejsce niezwykle urokliwym.

Powyżej zdjęcia majdanu grodziska.

 

Dość dobrze zachowany fragment wału znajdujący się w okolicy parowu Węgry.

Takich okazałych dębów jak na zdjęciu powyżej w Węgrach jest sporo

To wspaniałe miejsce na spacer lub wypad rowerowy, tym bardziej że przez Węgry prowadzi szlak rowerowy.Z informacji które udało mi się zdobyć, pomimo wielu badań prowadzonych na terenie grodziska,to ich wyniki nie doczekały się kompleksowego opracowania.