Autor: Mariusz
Kontakt: e-mail: allegro@horbit.pl

Jeśli znają Państwo jakieś ciekawe
grodziska lub interesujące miejsca
mają pytania lub uwagi
proszę o kontakt.
Kategorie: Wszystkie | Grodzisko
RSS
niedziela, 25 września 2011

Nazwa/Najbliższa miejscowość: Stary Dzierzgoń
Woj Pomorskie
Powiat: Iławski
Jak dotrzeć: Do wyboru  mamy dwie trasy: startujemy ze wsi Zakręty i dalej idąc  brzegiem lasu  po przejściu około 1.5  km docieramy do grodziska (trasa krótsza, ciekawsza, ale wymagająca sporej sprawności przy pokonywaniem wszelakich jarów i parowów). Druga trasa jest dłuższa i łatwiejsza. Polna droga prowadzi ze Starego Dzierzgonia. Na końcu miejscowości kierując się w stronę Dzierzgonia odbijamy w polną drogę. Po około 1 km docieramy do gospodarstwa oznaczanego czasam na mapach znamienną nazwa Zamek. O tego gospodarstwa kierujemy się drogą w stronę lasu, droga ta prowadzi nas wprost na grodzisko.
Stan grodziska: Grodzisko jest doskonale zachowane. Miejscami występuje tutaj  potrójna linia wałów. Wały sięgają 7-8 metrów,tworząc bardzo ciekawy system obronny. Grodzisko posiada dwa majdany. Jedno z największych grodzisk znajdujących na terenie Polski.
Atrakcyjność grodziska: 5+
Badania archeologiczne/historia grodziska: Grodzisko o bardzo długiej historii, początki osadnictwa sięgają 500-1000 lat pne. Niemcy prowadzili tutaj z dużym rozmachem badania archeologiczne mające udowodnić 'germańskość' tych ziem. Podobno znaleźli zabytki sięgające epoki brązu (1000 lat pne). Po długim okresie czasu, kiedy grodzisko pozostawało niezamieszkałe, zostało zajęte przez Prusów. Pod wpływem  zagrożenia krzyżackiego Prusowie  rozbudowali system obronny grodziska. Grodzisko zostało zdobyte przez Krzyżaków w 1236 roku i założono w tym miejscu osadę Christburg. Legenda mówi że miało to miejsce podczas dnia Bożego Narodzenia stąd pierwotna nazwa miasta. Gród został  przebudowany przez Krzyżaków  w drewniano - murowany zamek. Długo nie pozostał w rękach krzyżackich bo już w 1242 roku został zdobyty przez Prusów podczas pierwszego powstania pruskiego.  Prawdopodobnie gród przechodził z rąk do rąk i wraz z grodziskiem w Starym Mieście był świadkiem zaciętych walk prusko-krzyżackich. Po pokonaniu prusów Krzyżacy założyli miasto Christburg (Dzierzgoń) w bezpieczniejszej lokacji (czyli tam gdzie jest obecnie), a Zamkowa góra  w Starym Dzierzgoniu odeszła w zapomnienie.
Opis: Grodzisko w Starym Dzierzgoniu to jedno z największych grodzisk w Polsce.Tym bardziej dziwne, że w okolicy oprócz pasjonatów lokalnej historii, mało osob zna to miejsce. Grodzisko odwiedzałem dwa razy, za każdym razem wybierałem inną drogę. Droga ze Starego Dzierzgonia jest dłuższa i bardziej komfortowa. Droga prowadzi nas na najwyższe  wzgórze w okolicy (grodzisko) widoczne już z daleka. Zdecydowanie ciekawsza jest droga od wsi Zakręty poruszając się brzegiem lasu wzdłuż rzeki Dzierzgonki. Droga ta wymaga jednak sporej sprawności ponieważ musimy kilka razy pokonywać bardzo strome jary a las miejscami bywa bardzo gęsty. Za to widoki mamy niesamowite, stopniowo jak oddalamy się od wsi Zakręty jar rzeki Dzierzgonki staje się coraz głębszy.

Jedna z licznych rozpadlin, które trzeba pokonać idąc drogą od wsi Zakręty.

 

Powyżej zdjęcie wału, od pewnego momentu zaczyna nam 'towarzyszyć' podczas wędrówki

W lesie co chwila natrafiamy na pomnikowe buki i dęby. Po drodze do grodziska trafiamy na ciekawostki: prawdopodobnie pozostałości starożytnej drogi,  być może istniał tutaj kiedyś wysoki most nad Dzierzgonką. Po przejsciu około 500 metrów zaczyna zaczyna nam towarzyszyć niewielkiej wysokości wał zapewne w jakiś sposób związany z grodziskiem. Powoli docieramy do pierwszych wałów grodziska. Grodzisko leży nad glebokim wąwozem rzeki Dzierzgonki. Spadek w dół rzeki sięga w tym miejscu około 20-30 metrów. Od strony rzeki grodzisko nie posiada wałów, być może wały osuneły się w dół wąwozu. Gród posiada 2 majdany i skomplikowany system wałow oraz miejsce po bramie i droga wjazdowa na grodzisko.

Powyżej zdjęcia  fosy i i jednego z wałów grodziska.

 

Tym razem na wycieczce jestem tylko z moim chrześniakiem, chodzimy sobie po koronie wałów podziwiając  wysiłek budowniczych grodziska. Potężne  wały sięgają wysokości 8-10 metrów, łatwo sobie wyobrazić walki jakie tutaj były toczone.  Grodzisko porośnięte jest starym bukowym lasem i tutaj ciekawostka: na korze buków dość łatwo dostrzeżemy wyryte napisy w języku niemieckim. Większość z nich to pamiątke po badaniach archeologicznych  prowadzonych przez niemców przed i w trakcie drugiej wojny światowej. Na jednym z drzew dostrzegamy swastykę.  Widać również ślady po badaniach archeologów którzy byli tutaj ostatnio w latach 2009-2011. 

Swastyka i wyryty rok 1943. Prawdopodobnie ślady po niemieckich wykopaliskach, które przeprowadzane były tutaj aby dowieść 'germańskość' tych ziem.

 

 

Powyżej zdjęcia zrobione ze spaceru po wałach grodziska, na powyższym widać jak głęboko znajduje się fosa.

Ślady gotyckich cegieł, pozostałości po krzyżackiej fortecy wybudowanej w tym miejscu.

 

Na południe (300-400m) od głównego grodziska, pod drugiej stronie rzeki znajdują sie ślady innego, mniejszego grodziska, trudno powiedzieć jakie pełniło rolę. Wały tego drugiego grodziska są słabo zachowane sięgają wysokości około 1 m. Polecam odwiedzić również to drugie miejsce. Pokonanie jaru dzierzgonki w tym miejscu jest przygodą samą w sobie. Okolica jest bardzo malownicza, ale wymagająca dużej sprawności. Polecam powłóczyć się  trochę po okolicy, piękne widoki gwarantowane, a stromizna okolicznych jarów zapewni trochę sportu i adrenaliny. Grodzisko  w Starym Dzierzgoniu to na pewno jedno z ciekawszych grodzisk jakie odwiedziłem. Jego monumentalność i usytuowanie robią duże wrażenie. Jeśli dodamy do tego dramatyczną historię walk Prusko-Krzyżackich  mamy jedno z ciekawszych pruskich grodzisk. Odwiedzając grodzisko w Starym Dzierzgoniu proponuję od razu odwiedzić grodzisko w Starym Mieście  (odległość w linii prostej około 3 km).

W dole wąwozu szemrze sobie rzeczka Dzierzgonka.

 

A na skraju wąwozu widoki jak w górach :).

 

 

 Okolice grodziska porośnięte są starym, głównie bukowym lasem.